۱-۴-۳ هدف کاربردی

هدف از انجام پژوهش آگاهی بخشی و اطلاع­رسانی به سرمایه ­گذاران و همچنین مدیران و سیاست­گذاران است. در نتیجه نتایج حاصل از پژوهش می ­تواند برای شرکت­های سرمایه ­گذاری، بانک­ها و مؤسسات مالی، بیمه­ها و سایر سازمان­هایی که مالکان نهادی شرکت­های حاضر در بورس اوراق بهادار را تشکیل می­ دهند و همچنین برنامه­ ریزان و مدیران مفید باشد.

۱-۵ قلمرو پژوهش

۱-۵-۱ قلمرو موضوعی

از نظر موضوعی پژوهش مذکور از یک سو بر متغیرهای کلان اقتصادی متمرکز است و از سوی دیگر ساختار مالکیت شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مورد بررسی قرار ‌می‌گیرد که در این پژوهش به طور خاص بر مالکیت نهادی پرداخته می­ شود.

۱-۵-۲ قلمرو زمانی

بازه زمانی ۱۳۸۸ الی ۱۳۹۲ در این پژوهش مورد نظر بوده است.

۱-۵-۳ قلمرو مکانی

کلیه شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در این پژوهش مورد نظر قرار ‌گرفته‌اند.

۱-۶ چارچوب مفهومی پژوهش

روابط بین متغیرهای پژوهش را ‌می‌توان به صورت زیر بیان نمود.

شکل ۱-۱ مدل مفهومی پژوهش

۱-۸ فرضیه ­های پژوهش

فرضیه ۱: بین متغیرهای کلان اقتصادی و ساختار مالکیت شرکت­ها در بورس اوراق بهادار تهران رابطه معناداری وجود دارد.

فرضیه بالا به فرضیه ­های زیر تقسیم شده و مورد بررسی قرار ‌گرفته‌اند.

فرضیه ۱-۱: بین نرخ تورم و مالکیت نهادی در بورس اوراق بهادار تهران رابطه معناداری وجود دارد.

فرضیه ۱-۲: بین نرخ سودبانکی و مالکیت نهادی در بورس اوراق بهادار تهران رابطه معناداری وجود دارد.

فرضیه ۱-۳: بین نرخ نقدینگی و مالکیت نهادی در بورس اوراق بهادار تهران رابطه معناداری وجود دارد.

فرضیه ۱-۴: بین نرخ ارز و مالکیت نهادی در بورس اوراق بهادار تهران رابطه معناداری وجود دارد.

۱-۹ تعریف واژه ­ها و اصطلاحات(مفهومی و عملیاتی)

۱-۹-۱ تعاریف مفهومی

۱-۹-۱-۱ نرخ تورم^[۵]:

نرخ تورم عبارت است از درصد افزایش سطح عمومی قیمت­ها در یک دوره زمانی یا ‌می‌توان گفت تورم عبارت است از تنزل ارزش پول ملی، نرخ تورم از طریق تغییرات سطح عمومی قیمت­ها در یک دوره زمانی (از سال پایه تا سال جاری) محاسبه می­گردد(عظیمی، ۱۳۸۵).

۱-۹-۱-۲ نرخ سود بانکی:

بهره قیمتی است که برای منابع قرض گرفته شده پرداخت می­گردد. پس­انداز کنندگان بهره­ای به نرخ معین، به عنوان پاداش پس­انداز خود یا پاداش انصراف از پول نقد خود دریافت می­دارند. نرخ­های مهم و قابل توجه در بانک­ها، نرخ سود اسمی و نرخ سود مؤثرند؛ نرخ سود اسمی، نرخی است که بانک مرکزی سالانه، با توجه به شرایط اقتصادی، سیاسی و سایر موارد دیگر، اعلام می­ کند و نرخ سود مؤثر را ‌می‌توان از تقسیم سود دریافتی بانکی بر روی مطالبات به دست آورد(‌حاجی‌ها، حیدر پور و رجائی، ۱۳۹۱).

۱-۹-۱-۳ نرخ نقدینگی^[۶]:

نقدینگی که گاهی به آن نقدینگی بخش خصوصی نیز می­گویند برابر است با حجم پول به اضافه سپرده ­های پس انداز و مدت­دار بخش خصوصی در بانک­ها. در واقع نقدینگی برابر است با پول بعلاوه شبه پول(نظری، ۱۳۸۵: ۱۵۸).

۱-۹-۱-۴ نرخ ارز^[۷]:

نرخ ارز عبارت است از نسبت بهای پول خارجی به پول داخلی. اگر پول خارجی را دلار فرض کنیم نرخ ارز عبارت است از نسبت دلار به ریال یعنی در مقابل یک دلار چند ریال پرداخت می­ شود(فرهنگ، ۱۳۶۹).

۱-۹-۱-۵ ساختار مالکیت:

ساختار مالکیت به بیان ساده یعنی چه اشخاصی(حقیقی یا حقوقی) بر تصمیمات عملیاتی و استراتژیک یک شرکت تسلط و حکمفرمایی دارند. ترکیب سهام‌داران و میزان تمرکز مالکیت، دوجنبه اساسی ساختار مالکیت شرکت­ها به شمار می­رود(بیانانی و کاظمی، ۱۳۹۲).

۱-۹-۱-۶ مالکیت نهادی:

مالکیت نهادی عبارت آن درصد از سهام شرکت که در اختیار بانک‌ها، شرکت های بیمه، صندوق های بازنشستگی، شرکت های سرمایه گذاری و… می‌باشد(معین الدین و همکاران، ۱۳۹۳).

۱-۹-۲ تعاریف عملیاتی

۱-۹-۲-۱ نرخ تورم: ‌بر اساس استانداردهای جهانی، مرجع محاسبه و اعلام نرخ تورم بانک مرکزی است. در بانک مرکزی ایران اداره آمارهای اقتصادی مسوول این امر است. در این پژوهش شاخص بهای کالا و خدمات مصرفی(CPI) و شاخص بهای تولیدکننده(PPI) به عنوان نماد نرخ تورم استفاده شده است. و داده­ های مربوط به هر دو شاخص در فاصله بازه زمانی به صورت ماهانه گرداوری شده و مورد استفاده قرار گرفته است.

= نرخ تورم

۱-۹-۲-۲ نرخ سود بانکی: این متغیر اقتصادی هر ساله توسط بانک مرکزی نرخ گذاری شده و در قالب سیاست های نظام بانکی از طرف بانک مرکزی در اختیار بانک های عامل قرار می‌گیرد و بانک های عامل نیز بر اساس آن خدمات بانکی در اختیار مشتریان خود می‌گذارند. در این پژوهش، نرخ سود سپرده یکساله بانک­های دولتی مورد استفاده قرار گرفته است.

۱-۹-۲-۳ نرخ نقدینگی: این متغیر نیز با محاسبات انجام شده در بانک مرکزی سالانه در اختیار استفاده کنندگان قرار می‌گیرد. در این پژوهش داده ­های مربوط به نرخ نقدینگی به صورت فصلی طی بازه زمانی مذکور مورد استفاده قرار گرفته است.

سپرده ­های مدت­دار+ سپرده ­های پس­انداز+ سپرده ­های جاری+ اسکناس و مسکوک = نقدینگی

۱-۹-۲-۴ نرخ ارز: پول خارجی مد نظر در اینجا دلار ‌می‌باشد. این متغیر نیز به صورت روزانه نرخ گذاری شده و از طریق بانک مرکزی و سایر منابع در اختیار استفاده کننده قرار می‌گیرد . در اینجا از نرخ برابری دلار با ریال در بازار رسمی استفاده شده است و میانگین هر ماه آن برای بازه زمانی مورد نظر استخراج گردیده و مورد استفاده قرار گرفته است.

۱-۹-۲-۵ ساختار مالکیت: ترکیب سهام‌داران از طریق چهار متغیر مالکیت خارجی، مالکیت شرکتی، مالکیت مدیریتی و مالکیت نهادی اندازه ­گیری می­ شود. این پژوهش به طور خاص بر مالکیت نهادی متمرکز بوده است.

۱-۹-۲-۶ مالکیت نهادی: شاخص­ های مالکیت نهادی عبارت است از درصد مالکیت نهادی و تعداد مالکان نهادی، که در این پژوهش درصد مالکان نهادی مورد استفاده قرار گرفته است.

فصل دوم

مبانی نظری و پیشینه پژوهش

۲-۱ مقدمه

وضعیت هایی که باعث ایجاد هیجان های قوی و شدید می‌شوند همواره به تفکر زیادی نیازی دارند. برای برخی از افراد بسیار دشوار است که قبول کند شغل جدیدشان به آن چیزی که می خواستند تبدیل شده است. خود مدیریتی چیزی است که وقتی به عمل دست می زنید یا نمی زنید روی می‌دهد خود آگاهی وابسته به خود-آگاهی شما است و دومین عامل اصلی در قابلیت های فردی است. خود مدیریتی یعنی توانای استفاده از آگاهی هیجان ها برای انعطاف پذیر ماندن و و رفتار خود را به طور مثبت رهبری کردن. یعنی واکنش های هیجانی خود و نسبت به مردم و وضعیت های مختلف را مدیریت کردن.یعنی هیجان ها ترس فلج کننده تولید می‌کنند. این ترس، افکار را به قدری مشوش و غبار آلوده می‌کند که اگر بخواهید در ان لحظه کاری را انجام دهید نمی توانید تصمیم بگیرید بهترین کاری که می توانید انجام بدهید کدام است در چنین شرایط توانایی در تحمل کردن انواع هیجان ها در لحظه ای بلند یا کوتاه خود مدیریتی را نشان می‌دهد . وقتی احساسات خود را درک می کنید دامنه و تعداد آن ها شما را اذیت نمی کند بهترین کاری که می‌تواند انجام بگیرد خودش را نشان خواهد داد. قابلیت های اجتماعی، قابلیت های اجتماعی بر توانایی در درک کردن و مدیریت کردن روابط متمرکز است قابلیت های اجتماعی محصول مهارت‌های هوش هیجانی است مهارت هایی که در حضور دیگران به دست می‌آیند(گنجی ۱۳۸۴، ۱۱۹-۱۰۰).

۲-۲-۱ آگاهی اجتماعی و مدیریت رابطه

آگاهی اجتماعی عبارت است از توانایی درحدس زدن دقیق هیجان های دیگران و فهمیدن اینکه واقعا آن ها چه احساسی دارند ‌به این معنا که متوجه شوید دیگران چه فکر ‌می‌کنند حتی اگر خودتان مثل آن ها فکرواحساس نکنید گاهی آنقدر درگیرهیجانهای خودهستید که به آسانی فراموش می کنید که باید دیدگاه طرف مقابل رادر نظر بگیرید. مدیریت رابطه محصول سه مهارت هیجانی اول است که خودآگاهی، خود مدیریتی وآگاهی اجتماعی از جمله این مهارت­هاست(گنجی ۱۳۸۴، ۱۱۹-۱۱۰).

مدیریت رابطه عبارت است از توانایی به کارگیری از هیجانهای خود واستفاده ازهیجان های دیگران برای مدیریت کردن تعامل ها که این کار باعث می شود تا تبادل اطلاعات شفاف شود و شخص به طور مؤثر بتواند از عهده تعارض ها و برخورد ها برآید. همچنین مدیریت رابطه پیوندی است که در طول زمان با دیگران به وجود می‌آید. کسانی که روابط خود را خیلی خوب مدیریت می‌کنند ارزش آن ها را می­دانند و به آن ها پای بندند و خوب آگاه هستند که ارتباط داشتن با تعداد زیادی از مردم حتی کسانی که از آن ها زیاد خوششان نمی­آید به نفع آن ها‌ است(شامرادلو۱۳۸۳، ۸۷).

روابط محکم و استوار چیزی ارزشمند و مفید است که باید به دنبالش بود و قدر آن را دانست. روابط پا بر جا نتیجه درک از مردم، نحوه­ برخورد با آن­ها و گذشته مشترک با آن هاست . هوش هیجانی، سالهاست که جدیدترین نظریه پردازان هوش بهره کوشیده­اند تا بجای آنکه عواطف هوش را دو متضاد ناهمساز در نظر بگیرند، احساسات را به حیطه هوش وارد کنند و از این رو ال.ای.ثرندایک روان شناس نامداری که در دهه­های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ در همگانی کردن نظریه هوش بهره نقش مهمی داشت در مقاله ای در روزنامه هارپر اظهار داشت: هوش هیجانی یعنی توانایی درک دیگران و عمل کردن عا قلانه در ارتباط های بشری. ثرندایک معتقد بود هوش از یک مؤلفه‌ تشکیل نشده است، چرا که نمی توان با یک هوش توانایی‌های انسان را سنجید و به همین دلیل او سه نوع هوش را مطرح می‌کنند: هوش اجتماعی، هوش عینی و هوش انتزاعی. به نظر وی هوش هیجانی عبارت است توانایی درک دیگران و برقراری رابطه مناسب با آن ها.

از این نقطه نظر فرد باهوش کسی است که در هنگام قرار گرفتن در یک جمع بتواند احساسات و عواطف دیگران را بخوبی درک کند و با آن ها رابطه خوب برقرار کند( خسرو جاوید ۱۳۸۱، ۵۴).

کسلر^[۱۰] نیز در ابعاد غیر عقلانی هوش عمومی تأکید ‌کرده‌است . عبارت زیر بیانگر تأکید وکسلر بر مفهوم هوش هیجانی است .

سوال اصلی این است که آیا توانایی‌های غیر عقلانی یعنی هیجانی و نظری عوامل غیر عقلانی که تعیین کننده هوش اند وجود دارد چنان که مشاهده­ آتی تأیید کننده این فرضیه باشد نمی توان فرض کرد که بتوان هوش کلی را بدون لحاظ کردن عوامل غیر عقلانی محاسبه کرد (لیپر^[۱۱] ۱۹۴۸به نقل از بار- ان ۱۹۹۷، ۱۱۷) اظهار کرد : تفکر هیجانی قسمتی از تفکر منطقی است و به هوش کلی آن ها کمک می‌کند.

این فرضیات اولیه پس از نیم قرن دراندیشه استاد دانشگاه بار وارد گارنر تبلور شد وی دیدگاه سنتی متخصصان به اوایل قرن بیستم از هوش هیجانی راوسعت بخشید او معتقدبودکه هوش هیجانی (یا به قول خود او هوش شخصی) است. بعد هیجانی مفهوم هوش چند وجهی وی شامل دو جز کلی است که تحت عنوان (قابلیت های درون روانی) و (مهارت های بین فردی) مطرح شده اند.

هوش درون فردی هوشی است که به ما کمک می‌کند تا با آنچه انجام می‌دهیم افکارمان، احساساتمان و به تمامی روابطی بین این امور معنا ببخشیم با این وجود می‌توانیم یاد بگیریم خودمان وهیجاناتمان را به خدمت بگیریم.

هوش بین فردی هوشی است که به ما امکان تنظیم روابط با دیگران-همدلی با آن ها-برقراری ارتباطات شفاف –وبرانگیختن آن ها وفهم ارتباط بین آن ها رافراهم می‌سازد.با این هوشچ می‌توانیم به دیگران الهام ببخشیم واعتمادشان را به خودمان خیلی سریع جلب کنیم.

ششم، درمانگر باید دستورالعمل اضدادی بدهد. یعنی به بیمار در جهت زده شدن از نشانه مرضی تکلیفی محول نماید. ‌در مورد مشکل مورد بحث انجام آن را شاق و لذت آن را زایل سازد. هفتم، درمانگر باید واکنش ها را زیر نظر داشته باشد و در تشویق بیمار برای ادامه ی برنامه ی اضدادی مصر باشد. درمانگر نباید در مقابل بهبودی ناشی از عصیان یا عصبانیت فرد نرم شود، بلکه باید بر منطق و برنامه درمان تأکید کند. اگر شخص بهتر شد و این کار را کمتر کرد، درمانگر باید آن را حمل بر عدم همکاری کند، زیرا درخواست او برای مبادرت به رفتاری دشوارتر صورت گرفته بود.

هشتم، درمانگر باید از بها دادن به بهبود بیمار اجتناب کند. دادن بها بمنزله ی وقوع بازگشت است . اگر چه ممکن است درمانگری مایل باشد روش کار خود را با مراجع” در میان بگذارد”و توضیح دهد که چه می‌کند، اما این کار گرچه درمانگر را راحت می‌کند ولی خطر بازگشت به همراه دارد. یکی از طرق اجتناب از بها دادن این است که درمانگر وانمود کند که از بهبود بیمار سر در نمی آورد.

ویژگی‌های دستورالعمل:

دقیق بودن: دستورالعمل ها را باید صریحا ابلاغ کرد، نه اینکه پیشنهاد نمود. مثلا، بهتر است گفته شود،” می خواهم چنین و چنان بکنید” نه اینکه ” نمی دانم، آیا شما فکر می کیند بتوانید چنین و چنان بکنید”. اگر درمانگر بگوید،” چرا فلان کار را نمی کنید؟” در واقع دارد سئوال می‌کند و این دستورالعمل دادن نیست. بهتر است درمانگر در بیان خود دقیق و صریح باشد و تکلیف مورد نظر را دقیق بیان کند. باید ضمن دادن دادن دستورالعمل اعضای خانواده را زیر نظر بگیرد، زیرا عموما می توان از عکس العمل آن ها پی ببرد به اینکه آیا چیزی را که عنوان می شود به روشنی درک می‌کنند یا خیر. درمانگر نباید ترسی از تکرار نظر خود داشته باشد. مکرر گفتن بهتر از درک نشدن است. گاه اشخاص به یک قسمت از دستورالعمل پیش اندیشی می‌کنند و لذا به قسمت دیگر گوش نمی دهند. دلیل دقیق بودن دستورالعمل تنها این نیست که درمانگر می‌خواهد تکلیف انجام شود، بلکه این است که اگر انجام نشد، مطمئن باشد که علتآن بهم بودن دستورالعمل ها نبوده است.

دخالت دادن همگان: همان‌ طور که درماگر باید همه اعضای خانواده را در مصاحبه شرکت دهد، در رابطه با تکلیف هم باید به هر کدام از آن ها کاری ارجاع کند.( می‌تواند یک نفر رابه دلایل خاص استثنائ کند، اما این کار نباید غیر منتظره باشد). تکلیف خوب آن است که هر کسی در بخش از آن سهیم باشد. حتی اگر درمانگراز یک نفر استثنائا بخواهد که در تکلیف مداخله نکند، این درخواست هم خود نوعی ارجاع کار به آن شخص است. تکلیف باید مانند هر ‌کار دیگری سازمان یافته باشد. یک نفر باید کار انجام دهد، یکی کمک کند، یکی نظارت کند، یکی طرحریزی کند، یکی مراقب باشد که کاربه انجام برسد و الا آخر. هدف از درگیر کردن همگان تکیه بر کل خانواده است، مگر در موارد خاصی که درمانگر به بعضی اعضا تکلیف می‌دهد و از بقیه می‌خواهد که دخالت نکنند. در عین حال درمانگر باید سعی کند که با دخالت دادن بچه ها در تکلیف بزرگترها ” سلسله مراتب” خانواده بهم نخورد. اما هیچ کس نباید از تکلیفی که محول می شود ، برکنار باشد.

مرور تکلیف: در بسیاری موارد ، خصوصاً اگر تکلیف خیلی پیچیده باشد، بهتر است از اعضای خانواده خواسته شود که تکلیف را مرور کنند. اگر یکی از اعضا این کار را انجام دهند، از دیگران هم باید خواست که با مشخص نمودن نقش خودشان در تکلیف وارد بحث شوند. این مرور که ‌در مورد اکثر خانواده ها می‌تواند کاملا سریع صورت گیرد، در واقع کسب اطمینان مجددی است از اینکه تکلیف بخوبی درک شده است.

برانگیختن خانواده برای تبعیت از دستورالعمل: برانگیختن کسی برای انجام یک عمل به معنی ترغیب او است به اینکه این کار برایش سودمند است. وقتی درمانگر می‌خواهد اعضای خانواده را برای انجام تکلیفی برانگیزد، لازم است آن ها را متقاعد کند که این تکلیف به اهدافی جامه ی عمل می پوشاند که آن ها، هم به عنوان فرد برای خودشان و هم بخاطر سایر اعضای خانواده، خواستار آن هستند. نحوه برانگیختن خانواده بسته به ماهیت تکلیف، طبعیت خانواده و نوع رابطه درمانگر با آن ها‌ است. درمانگر باید تکلیف خود را با وضع شخص مربوطه متناسب سازد. درمانگر ضمن مصاحبه با خانواده درمی یابد که اعضای آن چطور اشخاصی

1. 1. . Waite ,J ., Luo ,y & Lewin , A ↑

1. 1. . Sinha.S.P , Mukerjec.N ↑

1. 1. . Gaal , F ↑

1. 1. – Marital Family Therapy ↑

1. 1. – Gardner, B. C., Burr, B.K., Widower, S. E. ↑

1. 1. – Keim, J. ↑

1. 1. – Watslawick, P.,Beavin, J. H., & Jackson, D. D. ↑

1. 1. – Carlson, C. I., Cooper, C. R., & Spradling, V.Y ↑

1. 1. – Szapocznik, j., Hervis, O., & Schwartz, S. ↑

1. 1. – Brief Strategic Family Therapy ↑

1. 1. ۱٫“Evaluatio & Nurturing Relationship Issues Communication and Happiness” ↑

1. 1. Beavers ↑

1. 1. Schwartz ↑

1. 1. Kaslow ↑

1. 1. Donvan ↑

1. 1. Walsh,f ↑

1. 1. Barnhill ↑

1. 1. Longo ↑

1. 1. . Indentity ↑

1. 1. . minuchin ↑

1. 1. . Open system ↑

1. 1. . Longo ↑

1. 1. . Duvall ↑

1. 1. Wallerstetne ↑

1. 1. Nathen-w-ackerman (1908-1971) ↑

1. 1. Family healing ↑

1. 1. Bowen ↑

1. 1. lids ↑

1. 1. Alferd Adler ↑

1. 1. Experimantal Family Therpy ↑

غلامحسین رئیسی – وکیل و پژوهشگر

مقدمه

در بخش نخست آثار پیمان زناشویی در ایجاد بستر خشونت خانگی ناشی از فقدان عنصر رضایت مندی در استمرار روابط سالم زناشویی اشاره داشتیم. درادامه سلسه مباحث حقوقی ناظر به قوانین و خشونت خانگی و در این مجال به مقررات ناظر بر سرپرستی فرزند خواهیم پرداخت.

مسئله سرپرستی کودکان از دوجهت در ایجاد خشونت اهمیت زیادی دارد، نخست قراردادن کودک در موقعیت خشونت بار است. پدیده فرزند طلاق یک پدیده اچتناب ناپذیر است، اما مدیریت کردن ارتباط فرزند در این شرایط با پدر و مادر خود بدون تنش، امری سخت و دشوار خواهد بود. نتیجه انحلال پیمان زناشویی امنیت روانی را از کودک سلب می‌سازد. سپس مهمتر از آن فراهم آوردن موقعیت نابرابر حقوقی بین مردان و زنان برای استفاده از حق زندگی با کودک خود در شرایط عدم بقای رابطه زناشویی و ایفای نقش در پرورش کودک است!

از آنجایی که انحلال پیمان زناشویی، کودک را در موقعیت عدم امنیت روانی قرار می‌دهد، شایسته است تا قوانین و مقررات مربوط به خانواده همه جوانب حاکم بر موضوع را ببیند و به قانون گذاری، مطابق با نیازهای سرپرستی واقعی کودک اقدام نماید.

سرپرستی حق یا مسئولیت

از دیدگاه حقوق کودک اگر به موضوع سرپرستی کودکان بنگرم، این موضوع یک مسئولیت مهم است که در درجه نخست اهمیت قرار دارد و بر عهده پدر و مادر کودک و یا سایر سرپرستان قانونی قرارداده شده است!

کمتر روزی می شد تا در حوالی دادگاه خانواده عبور کنید، اما شاهد درگیری و یا مشاجره زنان و مردانی برای حفظ موقعیت خود در سرپرستی کودکان نباشید! نمی شود وکیل دادگستری بود و بارها و بارها شاهد اینگونه صحنه ها نباشید!

یکی از روزهای معمول برای انجام کار به دادگاه خانواده رفته بودم، در حالی که با قاضی دادگاه در باره وضعیت موکلم گفتگو می کردم خانم جوانی وارد دادگاه شد و نوزادی را که در بغل داشت روی میز بزرگ جلو قاضی قرارداد و پشت سر او خانم دیگری و یک جوان نیز وارد دادگاه شدند! بین آن ها مشاجرات سنگینی در حضور قاضی رخ داد، قاضی که فردی با تجربه و در شرف باز نشستگی بود، با خونسردی گاهی ‌به این وگاهی دیگری نگاه می کرد. من همه آن ها و از جمله حرکات قاضی را زیر نظر داشتم.

کودک دوماهه روز میز قاضی گاهی به اطراف خیره بود و گاهی گریه می کرد، همه دعواها بخاطر او بود، اما خودش بی خبر از همه چیز فقط می‌توانست واکنش طبیعی گریه و یا قدری نگاه داشته باشد!

ظاهر دو جوان نشان ازتازه گی زندگی آن ها داشت! شکایت و اختلاف شان در باره سرپرستی و مخارج کودک بود! شش ماه بیشتر از آغاز زندگی کودک آن ها نمی گذشت، که زن منزل مشترک را ترک کرده و برای مخارج کودک عرض حالی به دادگاه تقدیم کرده بود. دادگاه مرد را مکلف به پرداخت مخارج کودک کرد، اما زن مدعی بود که این میزان بودجه برای تامین همه مخارج کودک کافی نیست! زن مبلغ بیشتری طلب می کرد کودک را در دادگاه گاهی روی میز رها می کرد و می گفت نمی توانم از او نگهداری کنم! مرد مدعی بود که بیشتر از مبلغ تعیین شده را نمی توانم بپردازم! کودک رها بود و خانمی دست مادر نوزاد را می کشید که برویم او می‌داند با فرزندش!

دادگاه مادر را مکلف به نگهداری از کودک و پدر را مکلف به پرداخت هزینه های او کرد، قاضی به مادر گفت چاره ای ندارید، باید کودک را نگهداری کنید، مادرمی گفت من امروز از او نگهداری می کنم، اما بعد از چند سال پدر صاحب او است و من یک نگهداری کننده صرف هستم! بهتر است از امروز با او زیاد نزدیک نباشم!

هر دو طرف این دعوا نسبت به کودک حقوق و مسئولیت هایی دارند، کودک نیز حقوقی دارد! اما صحنه دادگاه برای من تداعی کارکرد ضعیف حقوق در حفظ حقوق کودک داشت! اگر چه بخشی از مقررات حقوقی در ماده ۴۵ قانون حمایت خانواده جدید ‌به این موضوع توجه ‌کرده‌است و می‌گوید:” رعایت غبطه و مصلحت کودکان و نوجوانان در کلیه تصمیمات دادگاه ها و مقامات اجرائی الزامی است” قانون در این ماده و در ماده ۴۰ همین قانون، سعی داشته تا مانع اتفاقی که من با چشم خودم در دادگاه مشاهده کردم شود! اما این تغییرات اگر چه مفید است، به دلیل ساحت حقوقی ناقص و ناهمگون مشکل را حل نخواهد ساخت، در ادامه ناهمگونی حقوقی را می بینیم. مشکل درابعاد مختلف باید دیده شود، آنچه در اینجا مورد نظر است، منشاء خشونت زایی قانون است!

برای آگاهی بیشتر از موضع قانون در این باره به بخش هایی از مقررات مربوط به امور سرپرستی کودک خواهیم پرداخت.

۱- قانون مدنی

باب دوم از کتاب هشتم قانون مدنی مصوب ۱۳۱۳ مواد ۱۱۶۸ تا ۱۱۷۹ مقررات مربوط به نگهداری کودک را برشمرده است. اگر چه در این بخش مقررات مهمی درباره مسئولیت نگهداری کودک را شاهد هستیم، به نحوی که در ماده ۱۱۶۸ آمده، نگاهداری اطفال را هم حق و هم تکلیف ابوین است.

دلیل بیان حکم تکلیفی در کنارحق والدین، همانا توجه به شرایط کودک است، چون قانون گذار فرض نموده است، که برخی از والدین ممکن است مایل نباشند از این حق خود استفاده نمایند، در این شرایط کودک بدون سرپرست رها می شود، اما توجه ‌به این نکته نیز ضروری است که وضع قاعده سنتی “تکلیف” و “الزام” که امروز در حقوق مدرن همان “مسئولیت” شناخته می شود، برای والدین می‌تواند تالی فاسد در اعمال خشونت نسبت به کودک به دنبال داشته باشد.

نباید فراموش کرد، مادران و یا پدرانی که برای ایفای حق مسئولیت خود ناچار می‌شوند در شرایط سخت و یا بدون تمایل به هر دلیل از کودک خود مراقبت و یا نگهداری نمایند. برای این منظور قطعا مخارجی باید صرف کنند، این شرایط ممکن است رفتارهایی توام با خشونت نسبت به کودک در بر داشته باشد. انتظار می رود قوانین موضوعه از جمله قانون حمایت خانواده مشکلات سرپرستان کودکان در اعمال حق ویا مسئولیت سرپرستی را مورد توجه قرار دهد.

در این شرایط قانون گذار ایران محل اختلاف و کانونی که می‌تواند به بحران و خشونت برای ادامه سرپرستی و نگهداری کودک منجر شود را دیده، اما به همه جوانب آن توجه کافی نداشته است. فرض سومی که نه پدر و نه مادر قادر نیستند و یا تمایل ندارند کودک را نگهداری کنند، از دید قانون گذار ایران حذف شده است! این در حالیست که عمده کودکان آسیب دیده از خانواده های بحرانی می‌آیند.

یکی دیگر از کانون های قانونی که در نگهداری کودک می‌تواند سبب اعمال خشونت نسبت به کودک و در برخی موارد نسبت به مادر شود، عدم برابری پدر و مادر در اعمال حق بر نگهداری و در نتیجه ایفای نقش در تربیت کودک است.

ماده ۱۱۶۹ قانون مدنی مصوب ۱۳۱۳ حق مادر را برای نگهداری کودک دختر تا ۷سال و کودک پسر را تا ۲ سال در نظر گرفته بود، این ماده در اصلاحی در سال ۱۳۸۲ پس از دخالت مجمع تشخیص مصلحت نظام تغییر کرد و حق اولویت مادر در نگهداری کودک پسرو دختر را صرفا” تا هفت سالگی تعیین نمود.

نابرابری موضوع این قانون همواره نزاع و درگیری شبیه آنچه در مطالعه موردی بیان کردیم را به همراه خواهد داشت! مادری که اطمینان ندارد بعد از هفت سالگی می‌تواند در نگهداری و به خصوص تربیت کودک نقش داشته باشد، بی علاقگی و عدم ترغیب او در اعمال حق محدود و تخصیص خورده خود، امری طبیعی خواهد بود.

۲-۲-۷-۳)توانایی دریافت اطلاعات: مدیر باید بتواند اطلاعات مورد نیاز خود را علاوه بر کانال‌های رسمی، به صورت غیر رسمی نیز کسب کند و صرفاً بر کانال های رسمی تکیه نکند.

شکل (۲-۳) مسیر ایجاد تعهد در سازمان

۲-۲- ۷-۴) تمایل به تفویض اختیار و قدرت

۲-۲-۷- ۵) زیرکی سیاسی: سه زیرکی عمده سیاسی وجود دارد:

الف) رهبران موفّق سعی می‏ کنند که قدرت را با مهارت ایجاد کنند تا با بهره گرفتن از روش های ابتدایی و از طریق اجماع موافقت دیگران را کسب کنند.

ب) مدیران موفّق سعی‏کنند تا از طرح تفصیلی برنامه های خود پرهیز کنند، زیرا مسائل غیر قابل پیش‌بینی وجود دارد که ممکن است برنامه های آن ها را تحت تأثیر قرار دهد. از این رو مدیر به جای بیان مشروح فعّالیت ها و تک تک برنامه های آتی، رئوس آن ها را بیان می‌کند تا در صورت ضرورت در محتوای آن ها تغییرات لازم انجام شود.

ج) مدیران موفّق تلاش می‏ کنند که برنامه های استراتژیک خود را مرحله به مرحله طرح‏ریزی و اجرا کنند. مدیر به جای اینکه به یک باره اقدام به طرح‌ریزی و اجرای استراتژیک کند، باید به طور منطقی و طی مراحل و گام هایی این کار را انجام دهد. این عمل باعث تسلّط بیشتر مدیر بر موضوع شده و مشکلات احتمالی سریع تر شناسایی و رفع می‌شوند و مانع از سردرگمی مدیر و دست اندکاران خواهند شد ( حسینی ، ۱۳۹۱، ۲۸).

۲- ۲- ۸) استراتژی در سطح جهانی

در بخش‌های قبل استراتژی در سه سطح وظیفه ای، کسب و کار، و سازمان بررسی شد. در این بخش استراتژی در سطح جهانی ^[۸] مورد بررسی قرار خواهد گرفت؛ در این رابطه دو موضوع عمده در زمینه استراتژی توجه مدیران را به خود جلب کرده‌است:

الف)آیا سازمان یا صنعت باید به سمت جهانی شدن ^[۹] پیش برود؟

ب) اگر جواب مثبت است، چگونه جهانی خواهد شد؟

واژه جهانی شدن اولین بار توسط لویت ^[۱۰] در سال ۱۹۸۳ مطرح شد و پس از آن مکرر مورد استفاده قرار گرفته است اگر سازمانی بخواهد جهانی شود باید بداند که چگونه این کار را انجام دهد، به عبارت دیگر باید بداند چگونه یک استراتژی جامع جهانی ایجاد کند. در توسعه و تدوین یک استراتژی جامع جهانی سه مرحله اصلی وجود دارد:

1. توسعه استراتژی اصلی کسب و کار: که مبنای اصلی ماندگاری مزیت رقابتی است و معمولاً در کشور مادر^[۱۱] ایجاد می‏ شود.

۲- بین‌المللی کردن ^[۱۲] استراتژی: از طریق گسترش بین‌المللی فعّالیت های بومی ایجاد می‌شود.

۳- جهانی کردن استراتژی بین‌المللی: با یکپارچه سازی استرتژی‌های موجود کشورهای مختلف ایجاد می‏ شود. (حسینی،۱۳۹۱، ۱۶۶)

۲- ۲- ۸- ۱) محرک های جهانی شدن

برای رسیدن به منافع ناشی از جهانی شدن، مدیران کسب و کارهای جهانی باید بدانند که چه موقع محرّک های جهانی شدن صنعت (شرایط صنعت) فرصتی را برای استفاده از استراتژی جهانی فراهم می‌کنند. این محرّک ها در چهار طبقه طبقه گروه‏بندی می‌شود: بازار، هزینه، دولت و رقابت.

• محرّک های بازار مبتنی بر رفتار مشتری و ساختار کانال های توزیع بوده و به چهار طریق بر استفاده از استراتژی جهانی مؤثر هستند:

۱- نیازهای همگون^[۱۳] مشتریان: وقتی نیازهای مشتریان در کشورهای مختلف مشابه باشد، می توان از یک کالا یا «خدمت استاندارد شده» ^[۱۴] استفاده کرد و از استراتژی‏های جهانی بهره گرفت.

۲- مشتریان جهانی^[۱۵]: دو نوع مشتری جهانی وجود دارد: الف) ملّی^[۱۶]، و ب) چند ملّیتی^[۱۷]. مشتری جهانی ملّی در سطح دنیا به دنبال عرضه کنندگان است ولی از کالاها و خدمات خریداری شده در درون یک کشور واحد استفاده می ‏کند. مشتری جهانی چند ملّیتی نیز در جستجوی عرضه کنندگان در سطح جهانی است اما از کالاها و خدمات خریداری شده در چندین کشور استفاده می ‏کند.

۳- کانال های جهانی^[۱۸]: کانال های جهانی همانند مشتریان جهانی یک مبنای جهانی یا حداقل منطقه‏ای ^[۱۹] دارند.

۴- بازاریابی قابل انتقال ^[۲۰]: تصمیم های بازاریابی از قبیل نام گذاری، مارک تجاری یا تبلیغات، به سازگاری محلّی اندکی ‌نیاز دارند. این قابلیت انتقال، سازمان‌ها را قادر به متحدالشکل کردن استراتژی بازاریابی و تسهیلات تولید می‏ سازد.

• محرّک های هزینه مبتنی برصرفه جویی های ناشی از کسب و کار بوده و به شش طریق بر استراتژی جهانی تأثیر می‌گذارند:

۱- صرفه جویی های ناشی از مقیاس و حوزه: بازار یک کشور به تنهایی برای رسیدن به صرفه جویی های امکان پذیر ناشی از مقیاس و حوزه به اندازه کافی بزرگ نیست.

۲- یادگیری و تجربه: تمرکز فعّالیت و حضور در بازار گسترده می‌تواند میزان تجربه و یادگیری را افزایش دهد.

۳- کارایی ‌در تامین منبع^[۲۱]: خرید متمرکز مواد جدید می‌تواند به طور چشمگیری هزینه ها را کاهش دهد.

۴- لجستیک مطلوب^[۲۲]: نسبت مناسب ارزش فروش به هزینه حمل و نقل، توانایی سازمان را در متمرکز کردن تولید در یک ناحیه یاری می‏ دهد.

۵- تفاوت در هزینه و مهارت ها در کشور: عوامل هزینه و مهارت بین کشورهای متفاوت فرق می ‏کند و در برخی از آن ها ارزان تر است.

۶- هزینه های توسعه محصول: اگر به جای تعداد بسیار زیادی محصولات ملّی، چند محصول منطقه ای یا جهانی تولید شود هزینه های توسعه محصول به شدت پایین می ‏آید.

• محرّک های دولتی، مبتنی بر مجموعه قوانینی است که توسط دولت اتخاذ شده و به سه طریق بر استراتژی جهانی تأثیر می‏ گذارند:

۱- سیاست های تجاری مطلوب^[۲۳]: دولت های میزبان از طریق موانع غیر تعرفه‏ای، سهمیه ها و تعرفه های وارداتی، یارانه های صادراتی، نرخ ارز ونظایر آن بر توان بالقوه جهانی شدن مؤثرند.

۲- استانداردهای فنّی هماهنگ ^[۲۴]: تفاوت در استانداردهای فنی به خصوص استانداردهای اجباری دولتی میزان کالاهایی را که می توان استاندارد کرد، کاهش می‏ دهد.

1. مقررات بازاریابی عمومی^[۲۵]: محیط بازاریابی هر یک از کشورها رویکردهای جهانی بازاریابی متحدالشکل را که می‌توانند مورد استفاده قرار بگیرند، محدود می ‏کند.

۲- ۲- ۸- ۲) سطوح مختلف استرتژی‌های جهانی

چهار استراتژی اصلی وجود دارد که شرکت ها و صنایع علاقه مند به ورود و رقابت در محیط بین‌المللی می‌توانند آن ها را به کار ببرند:

۱- استراتژی بین‌المللی ^[۲۶]، ۲- استراتژی چند منطقه‏ای ^[۲۷] (چند ملّیتی )، ۳- استراتژی‏ جهانی^[۲۸] و ۴- استراتژی فرا ملّی^[۲۹].

مناسب بودن هر استراتژی با توجه به میزان فشارهای موجود برای کاهش هزینه و ‌پاسخ‌گویی‌ محلّی متفاوت است. در واقع با توجه به دو بعد فشار هزینه و فشار برای ‌پاسخ‌گویی‌ محلّی (به مشتریان ) می‏توان چهار نوع استراتژی فوق را شناسایی کرد. این موضوع به صورت ترسیمی در شکل ۲-۴ نشان داده شده است.

شکل ۲-۴ چهار استراتژی اساسی جهانی

۱) استراتژی بین‌المللی

شرکت هایی که از استراتژی بین‌المللی پیروی می‏ کنند در تلاشند تا از طریق انتقال مهارت ها و محصولات ارزشمند به بازارهای خارجی، که رقبا در آنجا فاقد آن مهارت ها و محصولات هستند ارزش آفرینی کنند. اغلب شرکت های بین‌المللی با عرضه محصولات متمایز که در کشور اصلی جهت بازارهای خارجی جدید ایجاد شده‌اند، به ایجاد ارزش می‏پردازند.