شایان ذکر است که بسیاری از قوانین و قواعد داوری جدید به موضوع رسیدگی غیابی توجه نموده و از ادامه جریان داوری در صورت غیبت یک طرف حمایت ‌می‌کنند. به عنوان نمونه بند ۴ ماده ۳۹ قانون داوری انگلیس بیان می­دارد: «چنانچه یکی از طرفین بدون ارائه دلیل موجه مرتکب موارد ذیل گردد، دیوان می ­تواند جریان رسیدگی را در غیاب طرف مذبور ادامه دهد و یا در صورت عدم ارائه ادله یا لوایح کتبی، دیوان می ­تواند رأی‌ خود را بدون وجود ادله و لوایح مذبور صادر کند.»^[۵۰]

این در حالی است که برخی معتقدند، از آنجا که رسیدگی در داوری باید با رضایت و توافق طرفین باشد، رسیدگی غیابی مفهومی ندارد و شرکت طرفین در تمام مراحل رسیدگی ضروری است. (محمدزاده، ۱۳۸۱، ۶۸)

از دیگر اختیارات ناشی از داوری، انتخاب قواعد رسیدگی، چگونگی برگزاری و رسیدگی داوری، جرح و پایان مأموریت‌ داور، انتخاب و نصب داور و چگونگی تعیین قانون قابل اعمال است. (‌نیک‌بخت، ۱۳۸۸، ۴۰۹ ) با توجه به ماهیت داوری، استقلال و آزادی اراده طرفین و خصوصیت مستقل و غیرملی یا فراملی آن، جریان انتخاب یا گزینش و تعیین قانون قابل اعمال نیز باید این اراده را بازتاب دهد.

بخش دوم: روش­های تشکیل قرارداد داوری

موافقت نامه داوری یا قرارداد داوری محور اصلی داوری است. به موجب موافقت نامه داوری، داوران مجاز می‌شوند که به اختلافات رسیدگی و رأی صادر کنند. این موافقت نامه همچنین محدوده صلاحیت داوران و نحوه رسیدگی به اختلاف را مشخص می‌کند و ‌بنابرین‏ از جایگاه مهمی در مباحث داوری برخوردار است.

فرایند داوری متضمن سه بخش یا سه مرحله متوالی موافقتنامه داوری، جریان رسیدگی داوری و اجرای رأی‌ داوری است. پس ابتدا باید موافقتنامه داوری منعقد شود و اگر اختلافی بین طرفین پیدا شد، رسیدگی داوری شروع و رأی‌ صادر خواهد گردید و چنانچه رأی‌ داوری با رضایت اجرا نشود، موجبات اجرای رأی‌ از طریق مقامات قضایی مطرح خواهد شد. (محبی، ۱۳۸۹، ۱۳۹)

البته از یک طرف موافقتنامه به تنهایی برای انجام داوری کافی نیست و لازم است که داور منتخب آن را قبول کند. هنگامی که انتخاب داور به اطلاع او رسیده و آن را قبول می­ کند، قرارداد داوری کامل شده محسوب خواهد شد(Rubino-Sammartano, 1990, 115-117) و از طرف دیگر، قرارداد داور نسبت به موافقتنامه داوری، ماهیت تبعی^[۵۱] دارد؛ به طوری که از حیث موضوع و طرفین، وابسته به موافقتنامه است و رسیدگی داور مستلزم این است که موافقتنامه داوری صحیحی وجود داشته باشد. (سیفی، ۱۳۸۳، ۱۲۹)

توافق بر داوری، از حیث زمان تنظیم به دو دوره مستقل از یکدیگر تفکیک می شود؛ یکی دوره پیش از پیدایش اختلاف که به صورت شرط ارجاع اختلاف به داوری در قرارداد اصلی رایج است و حل اختلافاتی آتی را پوشش می‌دهد. دیگری به صورت قراردادی مستقل از قرارداد اصلی، که می‌تواند برای قبل از بروز و نیز برای بعد از پیدایش اختلاف تنظیم شود و در غالب موارد نوع اخیر، اختلافات موجود را در بر می‌گیرد. (امیر معزی، ۱۳۴۸، ۱۰۲) از هر دو مورد تحت عنوان قرارداد داوری به معنای اعم یاد شده است.

شرط داوری، رایج تر از قرارداد داوری است چرا که این شرط قبل از بروز اختلاف و در متن قرارداد اصلی درج می‌گردد و طرفین بعد از بروز اختلاف بنا به حاکمیت اراده،ملزم به ارجاع امر به داوری هستند. در حالی که اگر بنا باشد موافقتنامه داوری بعد از اختلاف منعقد شود، ممکن است طرفی که خود را در موضع ضعیف تر می‌داند، از انعقاد آن خودداری کند.

در تأیید این مطلب بیان شده، از ۲۳۷ پرونده ای که در سال ۱۹۸۷ به دیوان داوری اتاق بازرگانی بین‌المللی ارجاع شده فقط ۴ پرونده بر اساس قرارداد ارجاع به داوری (وجود موافقتنامه) و ۲۳۳ مورد دیگر بر مبنای شرط داوری مورد رسیدگی قرار گرفته است. (Bond, 1989, 67)

بدیهی است در صورتی که طرفین قرارداد تجاری، در قرارداد خود شرط داوری پیش‌بینی نکرده باشند، در هر زمان بعدی می‌توانند در این خصوص توافق کنند؛ خواه اختلافاتی پیش آمده باشد یا نیامده باشد و خواه به دادگاه دولتی مراجعه شده یا نشده باشد. موافقتنامه داوری، قرارداد جداگانه ای است که موضوع آن، ارجاع اختلاف به داوری است؛ چه این شرط در قرارداد اصلی تجاری آمده باشد و یا جداگانه منعقد شده باشد.

بند دو ماده دوم کنوانسیون نیویورک^[۵۲] نیز، موافقتنامه داوری و شرط داوری را به رسمیت شناخته و در این بند آورده شده که « اصطلاح موافقتنامه کتبی، شامل شرط داوری در قرارداد یا توافقنامه داوری که به وسیله طرفین کتباً امضا شده یا شامل مبادله نامه یا تلگرام است، خواهد بود.»^[۵۳]

قانون آیین دادرسی مدنی سابق ما نیز به موجب حکم صریح مواد ۶۳۲ و ۶۳۳، ارجاع امر به داوری را به تراضی طرفین و به موجب قرارداد علیحده و یا به صورت توافق شرط ضمن معامله پذیرفته بود. در قانون آیین دادرسی کنونی در ماده ۴۵۵ نیز آمده است که: «متعاملین می‌توانند ضمن معامله ملزم شوند و یا به موجب قرارداد جداگانه تراضی نمایند که در صورت بروز اختلاف بین آنان، به داوری مراجعه کنند و نیز می‌توانند داور یا داوران خود را قبل یا بعد از بروز اختلاف تعیین نمایند.»

در حقوق انگلیس نیز، از موافقتنامه داوری و شرط داوری صحبت شده، در بخش ۶ این قانون تحت عنوان تعریف توافقنامه داوری آمده است که: «۱- در این قسمت توافقنامه داوری، به معنی قراردادی است که اختلافات (چه قراردادی یا غیرقراردادی) حال یا آتی را به داوری ارجاع می‌دهد.

۲- ارجاع در قرارداد به سندی که متضمن شرط داوری است، موافقتنامه داوری را تشکیل می‌دهد؛ مشروط بر اینکه قرارداد مذبور کتبی بوده و ارجاع نیز به نحوی باشد که آن شرط را جزیی از قرارداد بنماید.»^[۵۴]

آنچه گفته شد ‌در مورد دولت ها نیز صادق است. آن ها نیز با امضای توافقتنامه، حل و فصل مسالمت آمیز اختلافات^[۵۵] یا تعهد ضمن یک معاهده دو یا چند جانبه، جهت ارجاع اختلافات به داوری، برای خود تکالیفی به وجود می آورند که در صورت عدم اتیان یا نقض آن، موجبات مسئولیت بین‌المللی برای آن ها خواهد بود.

برخی از حقوق ‌دانان شرط داوری در معاهدات را بر دو گونه تفسیر کرده‌اند. یا به صورت عام است که طرفین تمامی اختلافات ناشی از آن را به داوری ارجاع می‌دهند و یا شرط داوری خاص گنجانده می شود که اختلافات ناشی از اجرا و تفسیر معاهده را در بر می‌گیرد. (ایلخانی زاده، ۱۳۸۶، ۴۸) البته در بند (ج) ماده ۱ قانون داوری تجاری بین‌المللی ۱۳۷۶، در تفسیر موافقتنامه داوری نیز این تفکیک آمده و در مفهوم واضح تر موافقتنامه داوری گنجانده شده است: «موافقتنامه داوری توافقی است بین طرفین که به موجب آن تمام یا بعضی از اختلافاتی که ‌در مورد یک یا چند رابطه حقوقی معین اعم از قراردادی یا غیرقراردادی به وجود آمده یا ممکن است پیش آید، به داوری ارجاع می شود. موافقتنامه داوری ممکن است به صورت شرط داوری در قرارداد و یا به صورت قرارداد جداگانه باشد.»

گفتار اول: قرارداد داوری^[۵۶]

1. 1. فراگیری .

   

1. 1. عملکرد .

1. روانی .

نارسایی در فراگیری مهارت‌های اجتماعی به فقدان دانش درباره چگونگی انجام مهارت اجتماعی خاص ، یا عدم توانایی نسبت به تمیز دادن اینکه در موقعیت های معین ، کدام مهارت اجتماعی مورد نیاز است ؛ اشاره دارد . نارسایی در عملکرد اجتماعی به وجود مهارت‌های اجتماعی در یک دامنه رفتاری اشاره دارد ، اما در انجام این رفتارها در سطوح قابل پذیرش در موقعیت های معین شکست وجود دارد . نارسایی در روانی مهارت ، ناشی از فقدان در معرض الگوهای مناسب رفتار قرار گرفتن ، تمرین ناکافی مهارت‌ها ، یا میزان ناهماهنگ یا پایین تقویت برای عملکرد های مناسب مهارت ‌می‌باشد(گرشام ، ۱۹۹۸).

الگوی ارائه شده توسط گرشام^[۴۳] (۱۹۹۸) ، به هنگام سنجش مهارت های اجتماعی و طراحی آموزش بسیار سودمند است . گرشام بیان کرد ، در مواردی که کودک نارسایی عملکرد را نشان می‌دهد ، مناسب نیست که این دانش اموزان مهارتهایی را اموزش می­ببینند که پیشتر در خزانه رفتاریشان داشتند . برای کودکان دارای نارسایی در فراگیری ارائه ی سرنخ و تقویت مناسب نخواهد بود ، چون این موارد برای افزایش در عملکرد مهارت‌ها مناسب هستند. همانند کودکان دارای نارساییهای عملکرد ، کودکان دارای نارسایی در روانی مهارت نیاز ندارند تا مهارت‌ها دوباره آن ها اموزش داده شود . این دانش اموزان در عوض به تمرین بیشتر ، تکرار ، یا تقویت افتراقی برای عملکردهای خود نیاز دارند .

• 1. سنجش رفتار دانش آموزان با مشاهده مستقیم :

یک روش سنجش که به طور مکرر مورد استفاده قرار ‌می‌گیرد ، مشاهده­ مستقیم یا طبیعی است. مشاهده­ مستقیم عبارت است از رفتن به موقعیت طبیعی که مشکل در آن رخ داده است،مشاهده­یتعامل دانش اموز با دیگران در محیط ، و ثبت رویدادها در بافتی که رخ می­ دهند(سوگای و لویس^[۴۴]، ۱۹۹۶).

مشاهده مستقیم اجازه می‌دهد تا رفتار به طور عملیاتی تعریف شود و همچنین می‌تواند بر آوردی از فراوانی و مدت زمان رفتارهای مشکل تولید کند . این روش به فرد اجازه می­دهد تا پیشامدها و پیامدهایی که ممکن است رفتارهای معینی را تقویت ، تنبیه یا حذف کنند را تعیین کنند . داده های مشاهده ای با احتمال بیشتری تغییرات در رفتار را بعد از مد اخله مهارت های اجتماعی منعکس ‌می‌کنند که ممکن است با استفاده ازدیگر روش‌ها مورد توجه قرار نگیرند(گرشام^[۴۵] ، ۱۹۸۱). علی رغم فواید آشکار مشاهده ی مستقیم، محدودیت هایی نیز برای این روش مشاهده وجود دارد . فاستر و ریتچی^[۴۶] (۱۹۷۹) ، بیان کردند که تعریف و مشاهده ی ساده ی یک رفتار اجتماعی تضمین نمی­کند که رفتار برای کارکرد اجتماعی سازشی مهم است. یک محدودیت مشاهده طبیعی این است که رفتار مورد نظر ممکن است در طی مشاهده انجام نشود . این مسأله ممکن است باعث شود که مشاهده گر نتیجه بگیردئ که کودک دارای مهارت مورد نظر نمی ­باشد .

• 1. گروه سنجی :

تکنیگ دیگر که به طور رایج در سنجش مهارت‌های اجتماعی استفاده می­شودگروه سنجی است . تکنسیکهای گروه سنجی برای تعیین جایگاه مناسب دانش آموز در ساختار اجتماعی کلاس یا مدرسه است . گروه سنجی باید از سنجشهای همسالان متمایز گردد که در آن ، دانش اموزان همسال خود را بر اساس برخی رفتارها یا صفات درجه بندی ‌می‌کنند . یک تکنیک گروه سنجی ، تعیین­گری (یا انتصاب ) توسط همسالان ‌می‌باشد. در این روش دانش اموزان همسالانشان را بر اساس ملاک انتخاب شده درجه بندی می‌کنند ( سوگای و لویس ، ۱۹۹۶). این روش نیز همانند روش مشاهده ی مستقیم ، فواید و محدودیت هایی را دارد . یک مزیت آن این است که تأثیر اجتماعی کودکان را بر روی دیگران می سنجد و ‌بنابرین‏ ، پیام‌های تعاملات اجتماعی کودکان را مشخص می‌کند. این روش می ­تواند برای تعیین این که کودکان در کجای یک پیوستار اجتماعی قرارمی­گیرند، استفاده شود و کودکان مطرود یا پذیرفته نشده می ­توانند برای مداخله شناسایی شوند ( فاستر و ریتچی^[۴۷] ، ۱۹۷۹).

تکنیک گروه سنجی دیگر ، درجه بندی همسالان است . در این روش ، هر کودک در کلاس درجه بندی می شود ، در حالی که در روش تعیین گری همسالان ، دانش اموزان فقط تعدادی از همکلاسی ها را رتبه بندی ‌می‌کنند . با این روش ، وضعیت یک کودک با هر عضو گروه می‌تواند تعیین شود . در این روش از دانش اموزان انتظار می­رود تا بیان کنند تاچه میزان بر اساس مقیاس لیکرت ، می­خواهند با یک همکلاسی کار یا بازی کنند .تکنیک گروه سنجی نهایی ، درجه بندی توسط خود (خود سنجی) ‌می‌باشد . در این روش از دانش آموزان خواسته می­ شود تا وضعیت خود را در میان همسالان درجه بندی کنند. در این روش همچنین از دانش اموزان ممکن است خواست تا قابلیت خود را در زمینه مهارت‌های اجتماعی خاص درجه بندی کنند(سوگای و لویس^[۴۸] ، ۱۹۹۶).

• 1. رتبه بندی­ها :

اگر چه تکنیک‌های مشاهده و گروه سنجی به طور مکرر برای سنجش مهارت‌های اجتماعی استفاده می‌شوند ، چندین روش دیگری قرار دارد که مورد استفاده قرار می گیرند . یکی از مشهورترین روش های سنجش ، رتبه بندی­های معلم است . رتبه بندی­های معلم معمولاً شامل رتبه بندی دانش اموزان توسط معلم از بیشترین تا کمترین بر اساس ملاک خاص ‌می‌باشد . رتبه بندی­ معلم برای شناسایی دانش اموزان با مشکلات مهارت‌های اجتماعی و برای رسیدن به درک کلی درباره اینکه چگونه دانش آموزان به طور کلی با یکدیگر ارتباط دارند، استفاده می شود این روش همانند روش های جامع سنجی در اموزش مهارت‌های اجتماعی بسیار مؤثر است .

• 1. درجه بندی ها :

تکنیک دیگر برای سنجش مهارت‌های اجتماعی، درجه بندی توسط دیگران است . در این روش سنجش ؛ والدین ، معلمان ، همسالان و افراد دیگر میزانی را که یک کودک رفتار ها یا صفات معینی را نشان می‌دهد یا دارا است درجه بندی ‌می‌کنند . درجه بندی های معلم به طور کلی شامل درجه بندی دانش آموزان توسط معلمان خود روی مقیاس پنج گزینه ای بر مبنای ملاک خاص (مانند شروع کردن بازی با دیگران) ‌می‌باشد این روش به خاطر تأکید بیشتر بر پیامدهای رفتاری نسبت به ادراکات وسیع تر درباره وضعیت کودک مفید است (سوگای و لویس^[۴۹]، ۱۹۹۶).

• 1. مصاحبه های رفتاری :

تکنیک دیگر برای سنجش ، مصاحبه های رفتاری است که شامل ساختار بندی مجدد کلامی رویدادهای رفتاری ارائه شده توسط دانش آموزان ، همسالانشان ، معلمان یا والدین می‌باشد . ساختار مصاحبه ممکن است تاحد زیادی بر طبق ساختار مورد نظر مصاحبه­گر متفاوت باشد . مصاحبه های رفتاری برای تعریف رفتارهای اجتماعی ، شناسایی ‌بافت‌هایی که رفتار های اجتماعی رخ می­ دهند و توسعه سیستم‌های مشاهده مستقیم تر و مداخلات مهارت‌های اجتماعی مفید است ، هرچند که سود مندی ان به عنوان یک تکنیک سنجش قابلیت اجتماعی کودکان ناشناخته است (سوگای و لویس ، ۱۹۹۶).

• 1. ایفای نقش رفتاری :

هانلون^[۱۷] (۲۰۰۵) رابطه­ بین مالیات و ریسک را بررسی کرد و ‌به این نتیجه رسید که ثبات اقلام تعهدی و جریان­های نقدی برای شرکت­های دارای تفاوت زیاد بین دفاتر و اظهارنامه­های مالیاتی، کمتر است.

بال و شیواکومار^[۱۸] (۲۰۰۵) در تحقیق خود ‌به این نتیجه رسیدند که شرکت­های غیربورسی به دلیل وجود تقاضای کمتر برای گزارش­های مالی، ریسک پایین­تری نسبت به شرکت­های بورسی دارند.

احمد^[۱۹] (۲۰۰۴) در تحقیق خود ‌به این نتیجه رسید که ریسک با واکنش بازار رابطه­ معنادار و معکوس دارد.

گش و دیگران^[۲۰] (۲۰۰۴) ریسک و ضریب واکنش سود را، هنگام افزایش با ثبات سود و فروش بررسی کردند. نتایج تحقیق آنان نشان داد، شرکت­های دارای رشد سود توام با افزایش فروش، از ریسک و ضریب واکنش سود بالاتری نسبت به شرکت­های دارای رشد سود توام با کاهش هزینه برخوردار هستند.

پنمن و ژانگ (۲۰۰۴) در مطالعه­ خود عوامل مؤثر بر کاهش ریسک را در سال های پس از۱۹۹۰ میلادی بررسی کردند. در این تحقیق برای ارزیابی ریسک، از دو معیار اقلام تعهدی اختیاری و ضریب واکنش سود استفاده شده است. نتایج نشان داد افزایش معنی­دار دامنه­ اقلام تعهدی اختیاری و کاهش معنی دار ضریب واکنش سود، نشان دهنده کاهش ریسک در طول دوره­ مورد بررسی است.

لوگی^[۲۱] (۲۰۰۴) در تحقیق خود ریسک را با توجه به چاچوب مفهومی هیات تدوین استانداردهای حسابداری مالی آزمون کرد و ‌به این نتیجه رسید که ریسک شرکت­ها هنگامی که میزان مالکیت نهادی در آن ها افزایش یابد، بهبود خواهد یافت. در این صورت اقلام تشکیل دهنده سود شرکت­ها از مربوط بودن و قابلیت اتکای بالاتری برخوردار خواهند بود.

اسکیپر و وینسنت (۲۰۰۳) در تحقیق خود به بررسی معیارهای ارزیابی ریسک پرداختند و نشان دادند که ریسک علاوه بر معیارهای متداول به نوع و میزان قراردادهای منعقده بر اساس اطلاعات حسابداری نیز بستگی دارد.

چان و دیگران (۲۰۰۳) رابطه اقلام تعهدی ( تفاوت بین سود و جریان های نقدی ) را با بازده آینده سهام بررسی کردند و نشان دادند که شرکت­های با ارقام تعهدی زیاد در دوره­ بعد از گزارش­گری اطلاعات مالی، بازده سهام آن ها کاهش می­یابد. یک تفسیر از این نتایج این است که شرکت­ها با ریسک پایین (یعنی شرکت­ هایی که ارقام تعهدی بالایی دارند ) در دوره­ پس ‌از گزارش­گری سود، دچار افت بازدهی می­شوند، زیرا سرمایه ­گذاران به مسئله ریسک پایین شرکت­ها پی می­برند و قیمت سهام را متناسب با آن تعدیل ‌می‌کنند.

باروا^[۲۲] (۲۰۰۲) در مطالعه­ خود معیارهای اندازه ­گیری ریسک را، با بهره گرفتن از ویژگی­های کیفی اطلاعات مالی مندرج در چارچوب نظری هیات تدوین استانداردهای حسابداری مالی، بررسی ‌کرده‌است. نتایج حاصل از بررسی اجزای هر یک از ابعاد ریسک نشان داد، شرکت­هایی با مربوط بودن و قابلیت اتکای بالای سود در مقایسه با شرکت­هایی که مربوط بودن و قابلیت اتکای سود آن ها پایین است، ضریب واکنش سود و قدرت توضیحی رگرسیون قیمت – سود بالاتری دارند.

۲-۴-۲- تحقیقات داخلی

خانی و ملائی (۱۳۹۳)، در پژوهشی تحت عنوان “رابطه بین سود حسابداری و جریان وجوه نقد عملیاتی با ریسک سیستماتیک بورس اوراق بهادار تهران (۱۳۸۴ – ۱۳۹۲) که بر روی نمونه ای متشکل از ۲۱۰ شرکت از میان شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران انجام دادند، ‌به این نتیجه رسیدند که هر دو اطلاعات مربوط به جریان وجوه نقد عملیاتی و سود حسابداری، در فرایند پیش‌بینی ریسک سیستماتیک دارای محتوای نسبی اطلاعات هستند. علاوه بر این اطلاعات مربوط به سود حسابداری (بتای سود حسابداری) در طی دوره زمانی پژوهش نسبت به اطلاعات مربوط به جریان وجوه نقد عملیاتی (بتای جریان وجوه نقد عملیاتی) در فرایند پیش‌بینی ریسک سیستماتیک، دارای محتوای فزاینده اطلاعاتی است.

کاشانی پور و پارچینی (۱۳۹۲)، در پژوهشی با عنوان “رابطه افشای اطلاعات اختیاری و اعضای غیر موظف هیات مدیره”، به بررسی رابطه دو مکانیسم کنترلی یعنی افشای اختیاری (مکانیسم کنترل خارجی)، و مدیران غیر موظف (مکانیسم کنترل داخلی)، می پردازد. نتیجه پژوهش آن ها نشان داد که رابطه معنی داری بین این دو متغیر وجود دارد.

شعری و مرفوع (۱۳۹۱)، در پژوهشی به بررسی رابطه بین ترکیب هیات مدیره و سرمایه گذاران نهادی و پیش‌بینی سود، طی سال های ۱۳۸۲ تا ۱۳۹۰ پرداختند. یافته های تحقیق بیانگر کم اهمیت بودن مدیران غیرموظف و سرمایه گذاران نهادی در اثرگذاری بر ویژگی های پیش‌بینی سود شرکت ها است.

امیری خورهه، اسلامی بیگدلی و محمدی (۱۳۹۰)، به موضوع تعیین حدد بهینه اوراق بهادار جهت حداقل کردن ریسک پرتفوی برای سرمایه گذاران کوتاه مدت و بلند مدت حاضر در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته‌اند. نتایج این تحقیق حاکی از آن است که پرتفوی متشکل از ۳۵ تا ۴۰ نوع سهام جهت حداقل رساندن ریسک پرتفوی سرمایه گذاران کوتاه مدت و ۸ نوع سهام برای سرمایه گذاران بلندمدت کافی است.

مشایخ و اسماعیلی (۱۳۸۹)، در تحقیقی به بررسی رابطه ریسک سیستماتیک و برخی جنبه‌های اصول راهبری شامل درصد مالکیت اعضای هیات مدیره و تعداد مدیران غیرموظف در بورس تهران پرداختند. نتایج تحقیق وجود رابطه غیرخطی بین اقلام تعهدی و درصد مالکیت اعضای هیات مدیره را نشان می‌دهد.

جعفری صمیمی، یحیی زاده فر و امین زاده (۱۳۸۸)، به بررسی رابطه ی بین اندازه های پرتفوی و ریسک سیستماتیک سهام عادی در ایران پرداختند. آن ها اعلام نمودند که بین اندازه ی سبد اوراق بهادار و ریسک آن رابطه ی معکوس وجود دارد. همچنین در این تحقیق مشخص گردید که وقتی تعداد اوراق بهادار از ۳۶ سهام بیشتر شود، ریسک غیرسیستماتیک تقریبا از بین می رود.

مالکی نیا، اردبیلی و عالم تبریز (۱۳۸۷)، کاهش سطح ریسک اعتباری را با بهره گرفتن از مدل پرتفوی بهینه وام در شعب بانک صادرات اردبیل مورد بررسی قرار دادند. آن ها نتیجه گرفتند که رابطه ی معناداری بین استفاده از مدل بهینه ی تسهیلات و ریسک اعتباری وام در بانک صادرات وجود ندارد.

خواجوی و ناظمی (۱۳۸۶) ارتباط بین ریسک سیستماتیک و بازده سهام را با تأکید بر نقش ارقام تعهدی بررسی کردند. بر اساس یافته ­های تحقیق میانگین بازده سهام شرکت ها، تحت تاثیر میزان ارقام تعهدی و اجزای مربوط به آن قرار نمی­گیرند.

نوروش و مجیدی (۱۳۸۶) درتحقیقی رابطه­ ریسک سیستماتیک و هزینه­ سرمایه را در شرکت­های بورسی ایران بررسی کردند. نتایج تحقیق نشان داد که در دوره­ مورد آزمون (۱۳۸۲- ۱۳۷۸) به استثنای سال ۱۳۷۹ رابطه­ معکوسی بین ریسک سیستماتیک و هزینه­ سرمایه وجود دارد.

ثقفی و کردستانی (۱۳۸۵) به بررسی رابطه­ بین ریسک سیستماتیک و واکنش بازار به تغییرات سود نقدی پرداخته­اند. نتایج تحقیق نشان داد سرمایه ­گذاران در بورس اوراق بهادار تهران هنگام واکنش به تغییرات سود نقدی، ریسک سیستماتیک شرکت­ها را در نظر نمی­گیرند.

فصل سوم

روش شناسی تحقیق

1. 1. – Bhojraj and Libby. ↑

1. 1. – Brick and Chidambaran. ↑

1. 1. – Nekrasov and Sheroff. ↑

1. 1. – Nicholson and Kiel. ↑

1. 1. – Bargeron and et al. ↑

1. 1. – Adams and et al. ↑

1. 1. – Garcia and et al. ↑

1. 1. – Chen and Zhao. ↑

همه گیر شناسی

اختلال افسردگی عمده اختلالی است شایع با میزان شیوع حدود ۱۵ درصد برای طول عمر. در زن ها میزان این شیوع حدود ۱۰ تا ۲۵ درصد و در مردها ۵ تا ۱۲ درصد است. میزان بروز اختلال افسردگی در بین بیماران پزشکان عمومی به ۱۰ درصد و در بیماران داخلی بستری به ۱۵ درصد نزدیک می شود. تقریبا دو سوم بیماران افسرده به خودکشی می اندیشند و ۱۰ تا ۱۵ درصد آن ها به زندگی خود خاتمه می‌دهند. ۹۷ درصد بیماران مبتلا به اختلال افسردگی عمده از کاهش انرژی، ۸۰ درصد از اختلال خواب، ۹۰ درصد از اضطراب، ۵۰ درصد از تغییرات شبانه روزی در علائم، ۸۴ درصد از ناتوانی برای تمرکز و ۶۷ درصد از دشواری در تفکر شکایت دارند(انجمن روانشناسی آمریکا، ۲۰۱۳).

همبودی اختلال افسردگی

شایعترین اختلالات همراه عبارتند از: سوء مصرف یا وابستگی به الکل، اختلال وسواسی جبری و اختلال اضطراب اجتماعی(انجمن روانشناسی آمریکا، ۲۰۱۳).

افسردگی و اندیشناکی

هرچند که مفهوم اندیشناکی (نشخوار فکری) از سال ۲۰۰۰، وارد پیشینه نظری و پژوهشی شناخت درمانی شده است، اما اولین تعریف از اندیشناکی حدود سی سال قبل توسط ریپری^[۷] ارائه شد. او اندیشناکی را تفکر افسرده ­ساز مستمر، مقاوم و مداومی می­داند که پاسخی نسبتاً معمول به خلق منفی است. همچنین نولن – هوکسما اندیشناکی را تفکر منفعلانه و تکراری درباره علایم، علل و پیامدهای افسردگی می‌داند(حمیدپور، ۱۳۸۵). اندیشناکی ویژگی شناختی اختلال های خلقی است. در حالت خلقی منفی، ذهن افراد یک سری افکار تکراری تولید می­ کند مثل «چرا روحیه من اینقدر بد است؟» و … (پاپاجورجیو و ولز، ۲۰۰۱). ممکن است اندیشناکی با چندین سازه شناختی مثل افکار خودآیند منفی، نگرانی، و وسواس اشتباه گرفته شود که به تفاوت آن با نگرانی در این فصل پرداخته شد. طبق فرضیه محتوای اختصاصی کلارک درون­مایه و مضمون افکار هر اختلال به ماهیت آن اختلال بستگی دارد. به طور مثال درون مایه افکار در حالت افسردگی، بیشتر حول و حوش فقدان، شکست و ناامیدی دور می­زند (حمیدپور، ۱۳۸۵). در همین ارتباط پاپاجورجیو و ولز ^[۸](۲۰۰۱) براین باورند که افکار خودایند منفی از نظر مدت زمان در مقایسه با اندیشناکی، زمان کمتری در سیستم پردازش اطلاعات باقی می­مانند و از سوی دیگر ممکن است اندیشناکی پاسخی باشد به افکار خودآیند منفی اولیه. اندیشناکی با تداخل در تمرکز و توجه فرد، مانع برطرف شدن حالت خلقی غمگین می­ شود. بیشترین پژوهش­هایی که در خصوص پیامدهای اندیشناکی انجام شده است به مسئله شدت یافتن و طولانی شدن خلق افسرده و غمگین پرداخته­اند. پژوهش­ها نشان می­ دهند کسانی که در پاسخ به خلق افسرده از اندیشناکی استفاده ‌می‌کنند، دوره های طولانی­تر و شدیدتری از حالت خلقی غمگین را تجربه ‌می‌کنند (نولن – هوکسما^[۹]، ۱۹۹۱؛ اتکینز و تیزدل^[۱۰]، ۲۰۰۱، ولز، ۱۹۹۰؛ به نقل از حمیدپور، ۱۳۸۵). ولز(۲۰۰۱) معتقد است آنچه اندیشناکی را به عنوان یک راهبرد مقابله­ای در برابر حوادث منفی فعال می­ کند تقابل باورهای فراشناختی مثبت و منفی است. رویکرد فراشناخت از افسردگی، تلاش می­ کند تا تولید نشخوار فکری را در یک مدل سه سطحی به نام مدل عملکرد اجرایی خود تنظیمی (SREF) توضیح دهد. در این مدل اندیشناکی با خودنظمی و ناکارآمدی عاطفی در یک ساختار سه سطحی مرتبط می­ شود و در واقع اندیشناکی یا نشخوار فکری نوعی سبک مقابله با خلق افسرده محسوب می­ شود. طبق این مدل باورهای فراشناخت حمایت کننده از نشخوار فکری در شروع و دوام این سبک تفکر مؤثر هستند (پاپاجورجیو و ولز، ۲۰۰۱). در این فصل رویکرد فراشناخت به افسردگی به اختصار توضیح داده می­ شود.

نظریه های افسردگی

به اعتقاد الگوی زیستی، افسردگی اختلال بدن است. که بر مغز، عوامل ژنتیکی و انتقال دهنده های عصبی که به دو گروه با دو ساختار شیمیایی مختلف تقسیم می‌شوند: کاته کولامینها^[۱۱] ، که شامل نوراپی نفرین، اپی نفرین و دوپامین می‌شوند؛ و ایندولامینها^[۱۲]، که سروتونین و هیستامین را شامل می‌شوند، و بر نابهنجاریهای خواب متمرکز است (سلیگمن^[۱۳]، ۲۰۱۲). در راستای الگوی تبیین زیستی اختلال افسردگی، در تعداد زیادی از مطالعات، ناهنجاری­های زیستی در بیماران دچار اختلالات خلقی گزارش شده است. نوراپی نفرین و سروتونین دو نورو ترانسمیتر از نوع آمین زیستی هستند که بیشترین دخالت را در پاتوفیزیولوژی اختلالات خلقی دارند. نظریه­ای دیگر دال بر دخالت دوپامین در بروز این اختلال دارد. داده ­ها حاکی از آن است که فعالیت دوپامینی ممکن است در افسردگی، کاهش یابد. دو نظریه جدید هم درباره ارتباط دوپامین با افسردگی وجود دارد: یکی اینکه در افسردگی ممکن است سیر دوپامینی مزولیمبیک دچار کژکاری شده باشد و دیگری اینکه ممکن است گیرنده نوع ۱ دوپامین (D¹) در این بیماری کم کار شده باشد (انجمن روانشناسی آمریکا، ۲۰۱۳).

چنانچه افسردگی را در الگوهای روانشناختی آن پیگیری کنیم، به چند رویکرد بر می خوریم. در الگوی روان­پویشی، نظریه پردازان پویشی، بر سه علت در افسردگی تأکید می‌کنند:

۱- خشمی که متوجه خود شده است

فرد افسرده در دوران کودکی خود عشق شدیدی را پرورش می‌دهد که با دلسردی فردی دیگر تضعیف می شود. او از اینکه دلسرد شده است، احساس خشم می‌کند. انرژی لیبیدویی نهفته، در عشق آزاد می شود، ولی متوجه فرد دیگری نمی شود. در عوض، من ^[۱۴]با فرد از دست رفته همانند سازی کرده یا او را جذب می‌کند و لیبیدوی آزاد شده، متوجه این بخش از من می شود. خشمی که در اصل نسبت به آن شخص احساس می شده، اکنون به خود^[۱۵] بر می‌گردد(بوش^[۱۶]، ۲۰۱۳). ضایعات و طرد بعدی، این ضایعه اولیه را دوباره فعال می‌سازند و باعث می‌شوند که خشم فرد افسرده، متوجه شخص خیانتکار اصلی شود که اکنون در من او ادغام شده است.

۲- وابستگی بیش از اندازه به دیگران برای عزت نفس:

فرد افسرده برای عزت نفس خود بیش از حد به دیگران وابسته است و چنانچه این نیاز برطرف نشود، عزت نفس او تنزل می‌یابد. افراد افسرده به صورت معتادان محبت انگاشته می‌شوند که به طرزی بی نظیر در ایجاد محبت دیگران ماهر شده اند و همواره دوست دارند سرشار از محبت باشند. با این حال، فرد افسرده غیر از دریافت این محبت، برای شخصیت واقعی فردی که او را دوست دارد اهمیت چندانی قائل نیست (مارکیس^[۱۷]، ۲۰۱۱).

۳- درماندگی در رسیدن به هدفها

ادوارد بیبرینگ^[۱۸] (۱۹۵۳) معتقد است افسردگی زمانی ایجاد می شود که من در برابر آرزوهایش احساس درماندگی می‌کند. احساس درماندگی در دستیابی به اهداف عالی من موجب از دست دادن عزت نفس می شود که ویژگی اصلی افسردگی است (مارکیس، ۲۰۱۱).

در نظریه های اصالت وجودی بر از دست دادن عزت نفس متمرکز می‌شوند. شیء از دست رفته می‌تواند واقعی یا سمبلیک باشد. قدرت، مقام اجتماعی یا پول. علت شایع افسردگی در مردان از دست دادن شغل است. شغل بیانگر ارزش شخص در نظر خودش می‌باشد. علت شایع افسردگی در زنان از دست دادن همسر بوده است. این از دست دادن فقط شخص مورد علاقه نبوده، بلکه منبع اصلی ارزش وی بوده است، زیرا موقعیت اجتماعی زن به طور سنتی مبتنی بر نقش شوهر بوده است. علاوه بر آن با از دست دادن نان آور خانواده ممکن است امرار معاش دچار مخاطره گردد(لوویس^[۱۹]، ۲۰۱۲).

۹- طبقه اجتماعی و محل سکونت قبلی زوجین

۱۰- مدت زمان سپری شده از شروع زندگی (طول ازدواج )

۱۱- مسائل مالی و داشتن یا نداشتن اختلافات اقتصادی

۱۲- مشابهت داشتن نظام عقیدتی و مذهبی زوجین

۱۳- نحوه ی تقسیم کار و همکاری زوجین در درون خانواده و مشارکت زن در تصمیم گیری‌ها

۱۴ – ابراز محبت و عشق زوجین نسبت به یکدیگر

۱۵- ارتباط با اقوام و دوستان همدیگر

۱۶ – اشتغال زن و موافقت داشتن یا نداشتن همسر با این امر

۱۷- علایق مشترک

۱۸- مسائل جنسی

۱۹- نوع تربیت خانوادگی زوجین

(کرووریدلی، ترجمه موسوی، ۱۳۸۴ )

دیدگاه‌های عوامل مؤثر در افزایش رضایت مندی زناشویی

درمطالعات مربوط به شناسایی عوامل تاثیرگذاربررضایت مندی زناشویی دودیدگاه مطرح شده است.

۱- دیدگاه درون شخصی

۲- دیدگاه بین شخصی. از دیدگاه درون شخصی صفات شخصیتی عامل مهم تاثیر گذار برعملکرد زناشویی است. درحالی که ‌بر اساس دیدگاه بین فردی تعاملات زوجین با یکدیگر بر کنش زناشویی آن ها تاثیر دارد. بسیاری از پژوهشگران به دیدگاه تلفیقی معتقدند که هر دو عامل تعامل‌های بین شخصی و صفات شخصیتی ‌در کیفیت روابط زوجین اهمیت دارند (کالگین، ۲۰۰۰ به نقل از احدی و به پژوه، ۱۳۸۲). رضایت از طریق دو دسته معرفهای اجتماعی و اقتصادی سنجیده می شود و با در نظر گرفتن نتایج حاصله از یافته های مربوط به ابعاد مختلف رضایت نیز می توان چنین نتیجه گیری کرد: به طور کلی رضایت زن و شوهر نسبت به یکدیگر مربوط به ابعاد اجتماعی و نارضایتی نسبت به همدیگر ابعاد اقتصادی است. زن و شوهری که در یک خانواده در یک کشش متقابل با یکدیگر زندگی می‌کنند دارای دو دسته نیازهای اساسی هستند. دسته اول نیازهای عینی و دسته دوم نیازهای ذهنی.

نیازهای عینی بیشتر شامل آن دسته از نیازهای هستند که افراد به طور روزمره با آن ها سرو کار دارند و بیشتر به ارگانیسم انسان مربوط است. دسته دوم نیازهای که آن ها را نیازهای ذهنی می نامیم اگر چه می‌توانند تحت تاثیر نیازهای جسمانی قرار بگیرند اما الزاماً وابسته به آن ها نیستند (نجاتی،۱۳۸۰).

مؤلفه‌‌های مؤثر بر رضایت زناشویی

عشق

به نظر من عشق بین دو جنس مخالف مهمترین پاداش و بهترین احساسی است که هر آدمی می‌تواند تجربه کند. بدون عشق و علاقه و هم چنین بدون برخورداری از علاقه دیگران جسم روح انسانی پژمرده می شود و می میرد (سیتر، ترجمه بیرشک، ۱۳۸۱).

در دوران عشق و عاشقی، گرایش طبیعی و عشق موجود میان دو دلداده، بسیاری از گرفتاری‌ها را حل می‌کند. زن و شوهر، انگار که یک روح در دو بدن هستند. اشعه پرنفوذ عشق با ذوب تفاوت‌های اخلاقی، خواسته‌ها و ‌هدف‌های‌ متفاوت، به ایجاد احساس همدردی و مهر و نوعدستی کمک می‌کند (بک ترجمه قراچه‌داغی، ۱۳۷۸).

عشق مجموعه ای از احساسات عاطفی مثبت نسبت به طرف مقابل است از نظر ماهیت این احساسات شامل توجه – مراقبت – صمیمت و نزدیکی، انگیختگی و روابط حسنه است (نوابی‌نژاد، ۱۳۸۳).

احساس عشق، البته یکی از زیباترین و لطیف ترین احساساتی است که داریم، به ندرت کسانی پیدا می‌شوند که بتوانند از اشتیاق لذت و هیجان و نشاط ناشی از عشق – یا وجود رویه آن که نرسیدن به وصال و یأس و نومیدی است چشم بپوشد (بک، ترجمه قراچه داغی، ۱۳۷۸).

همدلی

داشتن یک مونس و غمخوار و همدم مردی که در تمام مسایل زندگی اعم از غم و شادی و اندوه و داری و نداری یار و یاور باشد. یقیناً از نظر روانی امری مهم محسوب می شود.

ازدواج می‌تواند این خلاء روحی و عاطفی را پرکند و سپس داشتن یک رفیق، یک همنشین در کنار شخص امری بسیار ضروری و مهم تلقی می شود همدلی یک نوع عشق خیرخواهانه و نوع پرستانه است (دژکام، ۱۳۸۱). داشتن یک مونس و غمخوار و همدم مردی که در تمام مسایل زندگی اعم از غم و شادی و اندوه و داری و نداری یار و یاور باشد یقیناً از نظر روانی امری مهم محسوب می شود ازدواج می‌تواند این خلاء و روحی و عاطفی را پر کند و سپس داشتن یک رفیق، یک همنشین در کنار شخص امری بسیار ضروری و مهم تلقی می شود همدلی یک نوع عشق خیرخواهانه و نوعی پرستانه است (عامری، ۱۳۸۱).

احساس مشترک داشتن بادیگری، همان رسیدگی و توجه به اوست (رضوی، ۱۳۸۹). در یک کلام محبت آمیزه ای از گذشت و ایثار، شجاعت و صداقت، حق شناسی و عدالت، صبوری، همدلی و احسان است.رفتار محبت آمیز رفتاری است با همراه ایثار – قربانی کردن هوس‌ها و کشش‌های نفسانی، فداکردن میلها و منفعت‌ها، تحمل سختی‌ها و لب فروبستن‌ها و سوختن، روشنی بخشیدن، تشنه ماندن فرد، اندیشه سیراب کردن دیگران (رضوی، ۱۳۸۹).

رضایت زن و شوهر در انتخاب یکدیگر فواید زیادی در استحکام خانواده دارد که از آن جمله ارضای صحیح و کامل غریزه جنسی – عموماً رضایت از یکدیگر محبت و دوستی را به وجود می آورد و در پرتوی علاقه و مهربانی نسبت به هم خواسته‌های یکدیگر رامراعات خواهند کرد (کجباف، ۱۳۸۱).

برای دریافت عشق و محبت بیشتر در زندگی به کشانی نیاز داریم که بتوانیم با خیال راحت احساسات خود را با آن ها در میان بگذاریم. دست چین کردن که به راحتی بتوانیم همه ی حرفهاو احساسات خود را با آن ها مطرح کنیم بدون آنکه مورد سرزنش و انتقاد و طرد شدگی قرار بگیریم بسیار مهم وانرژیی بخش است.

وقتی که بتوانیم بگوییم که کسی هستی و چه احساسی داری آنگاه قادر خواهی بود عشق و محبت را به تمام معنا دریافت کنی. وقتی که چنین عشق و محبتی را در اختیار داشته باشی ساده تر می توانی از چنگال احساست منفی (رنجش – عصبانیت – ترس و غیره ) رهایی یابی (گری، ۱۹۵۱ ترجمه بلوچ، ۱۳۸۳ ).

محبت

محبت در روانشناسی و واقعیت زندگی مشترک عمیق ترین، پایدارترین، جدی ترین و در عین حال زیباترین معانی را دارد. محبت فقط یک احساس محض یا کلام تنها نیست محبت تنها در تقدیم یک هدیه، گفتن یک جمله زیبا و نگاهی پر معنا خلاصه نمی شود همه این ها می‌تواند نشانه ای ازرفتارمحبت آمیز باشد.اما محبت یک مرام تربیتی و شیوه زندگی است. محبت زیباترین جلوه ایمان و با شکوه ترین رفتار مذهبی است. محبت پاسخی به گرانقدرترین نیاز خطری انسان است و در یک کلام محبت آمیزه ای از گذشت و ایثار، شجاعت و صداقت، حق شناسی و عدالت، صبوری، همدلی و احسان است.رفتار محبت آمیز رفتاری است با همراه ایثار – قربانی کردن هوس‌ها و کشش‌های نفسانی، فداکردن میلها و منفعت‌ها، تحمل سختی‌ها و لب فروبستن‌ها و سوختن، روشنی بخشیدن، تشنه ماندن فرد، اندیشه سیراب کردن دیگران (رضوی، ۱۳۸۹).

رضایت زن و شوهر در انتخاب یکدیگر فواید زیادی در استحکام خانواده دارد که از آن جمله ارضای صحیح و کامل غریزه جنسی – عموماً رضایت از یکدیگر محبت و دوستی را به وجود می آورد و در پرتوی علاقه و مهربانی نسبت به هم خواسته‌های یکدیگر را مراعات خواهند کرد (کجباف، ۱۳۸۱ ).

صمیمیت